بررسى همه آنها در اين مختصر نمىگنجد از اين رو تنها به ذكر نمونه‌هاى شهير آنها بسنده مىكنيم . يك . حوزه علوم قرآنى 1 . عبداللَّه بن كثير بن عمرو ، فارسى الأصل ( متوفاى 120 هجرى ) . 2 . نافع بن عبدالرحمن بن ابوالنعيم اصفهانى ( متوفاى 168 هجرى ) . 3 . على بن حمزة بن عبدالله معروف به كسايى ( متوفاى 189 هجرى ) . دو . حوزه علم تفسير 1 . محمد بن جرير طبرى مورخ و مفسر شهير ايرانى از اهالى آمل ( طبرستان ) ، متوفاى 310 هجرى و صاحب كتاب جامع البيان فى تفسير القرآن . 2 . ابوجعفر محمد بن حسن طوسى از اهالى طوس خراسان ، متوفاى 460 هجرى و صاحب كتاب التبيان فى تفسير القرآن . 3 . ابوالقاسم جارالله زمخشرى از اهالى خوارزم در شمال شرق ايران ، متوفاى 538 هجرى و صاحب كتاب الكشاف . 4 . ابوعلى فضل بن حسن طبرسى از اهالى تفرش ، متوفاى 548 هجرى و صاحب كتاب مجمع البيان فى تفسير القرآن . سه . حوزه علم حديث حوزه علم حديث از حوزه‌هاى وسيعى است كه بخش‌هاى مختلفى با آن مرتبطاند . در كنار اين علوم وابسته ، بخش علم حديث نيز خود به دو زيرمجموعه وسيع تقسيم مىشود كه در هر دو بخش انديشمندان ايرانى حضورى فعال داشتند : الف ) مدرسه اهل سنت و كتابهاى صحاح سته ( صحيح ششگانه ) : همه نگارندگان كتاب‌هاى حديثى اهل تسنن كه به صحاح سته مشهورند ، ايرانى هستند : 1 . محمد بن اسماعيل بخارى از اهالى خراسان بزرگ ، متوفاى 256 هجرى و صاحب اثر صحيح البخارى . 2 . مسلم بن حجاج نيشابورى ، اهل نيشابور از توابع خراسان بزرگ و صاحب كتاب صحيح مسلم . 3 . سليمان بن اشعث سجستانى معروف به ابوداود ، اهل سيستان و صاحب كتاب سنن ابىداود . 4 . محمد بن عيسى ترمذى از اهالى ترمذ از توابع خراسان بزرگ ، متوفاى 279 هجرى و صاحب كتاب جامع الترمذى .